To Pioppi or not to Pioppi

Dieethype in het licht van gezondheidsbevordering

In het kader van mijn opleiding tot Leefstijlcoach ben ik gevraagd een blog te schrijven over een populair dieet. Laat nou net dat, zeg maar, niet echt mijn ding zijn. Ik ben namelijk niet zo’n voorstander van het bewust uitsluiten van voedingsstoffen/-middelen (zonder directe medische noodzaak). In het algemeen houd ik me aan de voedingsrichtlijnen zoals opgesteld door de Gezondheidsraad, welke vertaald zijn naar de Schijf van Vijf.

Integrale aanpak en het belang van structurele gedragsverandering

Daarbij geloof ik in het belang van een algehele en structurele leefstijlverandering als het om gezondheidsbevordering gaat. Als leefstijlprofessional (i.o.) begeleid ik mensen bij het nemen van eigen regie over hun gezondheid en welzijn, zodat ze een leven kunnen leiden waar ze zich goed bij voelen. Hierbij gebruik ik Positieve Gezondheid (Machteld Huber) als uitgangspunt. Dit is een holistische kijk op het begrip gezondheid, waarmee je bijdraagt aan het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan.

PosGez

Hoewel ik zeker advies uitbreng over onderwerpen als voeding, beweging, ontspanning en zingeving, begeef ik mij in deze niet op microniveau. Dat laat ik graag over aan de desbetreffende specialist (diëtist, fysiotherapeut, sportcoach). Ik zie het — temeer vanuit mijn achtergrond als psychologe — als mijn voornaamste taak om mensen te motiveren tot een structurele gedragsverandering richting een gezonde(re) leefstijl.

Verwarring omtrent gezond & gezondheid

Maar wat is nou gezond? En gezondheid? Is dit hetzelfde? Vragen waar ik regelmatig zelf mee worstel, juist nu ik me meer en meer in de materie aan het verdiepen ben.shopify-theme-confusion_1600x

Zeker op het gebied van voeding zijn de hypes, do’s en don’ts nauwelijks bij te houden. Een greep uit de headlines in mijn mailbox:

  • Zijn al die populaire melkvervangers wel zo gezond als ze claimen te zijn?
  • Het ketogeen dieet: hoop of hype?
  • WHO trekt steun aan EAT-dieet in
  • DSM investeert in gepersonaliseerde voeding
  • Weer een school die pindakaas weert …
  • Planbureau: verandering eetcultuur nodig voor verduurzaming voedselketen

Ik kan het me daarom al hélemaal voorstellen dat je als niet-professional door de bomen (lees: nieuwsberichten, blogs, dieetrages, etc.) het bos niet meer ziet.

Eerlijk gezegd geloof ik ook niet — ondanks verwoede pogingen — dat er een eenduidig, gestandaardiseerd antwoord bestaat op de vraag wat nou gezond is. Ik geloof dat gezondheid, zeker in de zin van overall welbevinden, voor een groot deel iets persoonlijks is. Waarin ik echter wel stellig geloof, je mag het suf vinden, zijn de volgende basisprincipes:

Gerelateerde afbeelding

  • Leg je ♥ te luister: je weet vaak zelf wat het beste voor je is, wat je nodig hebt. We zijn zo druk met anderen/ andere dingen dat zelfzorg er bij inschiet. Juist dit is zo’n belangrijke voorwaarde voor al het andere wat je mogelijk wilt aanpakken in je leefstijl
  • Houd je koppie erbij: een flinke portie G(ezond) B(oeren) V(erstand)
  • Blijf in contact …: met je eigen lichaam zodat je kunt voelen wat het nodig heeft, met anderen en met de natuur
  • … en in balans: body & mind, werk & privé, gevarieerd eten, vooral gezond, maar je mag ook echt nog steeds genieten (deze twee kunnen gelukkig overigens best samengaan, in tegenstelling tot wat veel mensen denken)
  • Zoek het nabij: blijf dichtbij jezelf, eet lokaal, vers voedsel (van het seizoen)

Blue Zones, Mediterraans dieet & de Pioppi-hype

Tijdens mijn persoonlijke struintocht naar inzichten rondom de vraag “wat is nou gezond(heid)”, ben ik geïntrigeerd geraakt door concepten als Blue Zones (zie ook mijn vorige blog) en het Mediterraans dieet. Ik stuitte daarbij ook regelmatig op het zogenaamde Pioppi-dieet. Om toch aan mijn studieopdracht te voldoen, besloot ik uit te zoeken of dit dan wellicht het eerste dieet is waar ik stiekem toch een beetje achter kan staan? Hieronder neem ik alle drie wat verder onder de loep.

B L U E   Z O N E S

Er zijn een aantal plekken in de wereld waar mensen gemiddeld ouder worden dan in de rest van de wereld. Die plekken worden de Blue Zones genoemd.

Afbeeldingsresultaat voor blue zones

ART.BLZ_BrandBook.Power9_.A.1Het zijn meestal vrij afgelegen plaatsen, waar de inwoners nog een traditioneel en rustig leven leiden. Het concept van de Blauwe Zones komt voort uit het demografische werk van Gianni Pes & Michel Poulain, zoals uiteen gezet in the Journal of Experimental Gerontology en sluit voor een groot deel prachtig aan bij mijn persoonlijke, holistische visie op een gezonde leefstijl.

M E D I T E R R A A N S  D I E E T

Dit wordt vaak genoemd als het gaat om gezond oud worden. Twee gebieden van de Blue Zones vallen in dit kader extra op. Sardinië (Italië) en Ikaria (Griekenland). De manier van eten blijkt een belangrijke oorzaak van hun goede gezondheid.

17

Het betreft eerder een levensstijl en een manier van eten dan een dieet. De bevolking van Italië eet anders dan die van Griekenland (en dit geldt voor meer landen rond de Middellandse Zee). Overall eet men veel groente & fruit, gezonde vetten, minder (rood) vlees en brood, maar de manier van eten in zijn geheel varieert onderling. Elke keuken gebruikt andere producten. Een andere overeenkomst is overigens dat de producten lokaal, vers en van hoge kwaliteit zijn. Traditiegetrouw hechten deze bevolkingsgroepen zeer aan het samen eten met familie & vrienden.

P I O P P I 

Eén van de laatste dieethypes en vernoemd naar het plaatsje Pioppi*, Italië. Dit is officieel geen Blue Zone en hoewel het schurkt aan de criteria van een Mediterraans dieet, is het dit niet. Onder andere door het vermijden van alle graanproducten en het toevoegen van producten als kokosolie.

In tegenstelling tot het Mediterraanse dieet, wat meer een voedingspatroon is, worden hier dus wel bewust voedingsstoffen/-middelen uitgesloten. Hoewel ik hier — zoals gezegd — geen voorstander van ben, is het vooralsnog het enige dieet wat me heeft weten te boeien, vanwege de gemeende link met het Mediterraanse dieet.

Pioppi is een koolhydraatarm dieet, waardoor je relatief veel energie haalt uit eiwitten en vet. Dit heeft zowel voor- als nadelen.

Het voordeel, volgens voedingsexpert dr. ir. Astrid Postma-Smeets van het Voedingscentrum, is dat deze diëten rijk zijn aan eiwitten. Hierdoor behoud je het grootste deel van je spiermassa, ondanks dat je afvalt.

Er is wel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het traditionele Mediterrane voedingspatroon uit de jaren 50 en 60, dat veel fruit, groente, vis en olijfolie bevat en aangevuld wordt met rijst, pasta, peulvruchten en wat vlees, kaas of ei. Hiervan is aangetoond dat dit het risico op coronaire hartziekten en beroerte verkleint. Maar het traditionele Mediterrane voedingspatroon is niet koolhydraatarm, zoals het Pioppi dieet. Het Mediterrane voedingspatroon kun je dus niet zomaar vertalen naar het Pioppi dieet.” — Voedingsexpert dr. ir. Astrid Postma-Smeets, Voedingscentrum.

Een nadeel is volgens haar dat je bij veel koolhydraatarme diëten vaak veel (verzadigd) vet en te weinig gezonde voedingsvezels binnenkrijgt. Veel producten die je tijdens het dieet geadviseerd of afgeraden worden zijn, zo zegt Postma-Smeets, in strijd met het advies opgesteld door de Gezondheidsraad om het risico op diabetes type 2 en hartaandoeningen te verminderen.

Huib Stam, journalist rond voeding & voedsel op Foodlog, brengt nog een ander twistpunt aan het licht. Een belangrijke poot onder het dieet is het verbod op suiker. Een paar weken geen suiker eten kan inderdaad kilootjes schelen, maar wat beweerd wordt over suiker en fructose is goeddeels kletskoek, meent Stam.

Het Pioppi-dieet claimt dat je binnen 21 dagen van je suikerverslaving af. Dat is knap, want suikerverslaving bestaat strikt genomen niet — Huib Stam, journalist rond voeding & voedsel op Foodlog

Hakocobana!

Inmiddels heb ik al best veel gelezen over de drie onderwerpen; verschillende bronnen, van populistisch tot wetenschappelijk, en vanuit verschillende invalshoeken.

Uiteraard zijn voor alle drie voors en tegens te noemen. Maar onder de streep is voor mij de balans toch duidelijk doorgeslagen richting de (bewezen) gezondheidsbenefits van met name het Blue Zone-concept en daarbinnen ook het Mediterrane voedingspatroon. Dit betekent dus helaas dat ook het Pioppi-dieet me niet 100% overtuigd heeft.

Hoewel … Is dit wel helaas? Eigenlijk is hierdoor mijn visie zoals aan het begin van dit blog uiteengezet, alleen maar bevestigd. Mensen in de Blue Zones leven niet alleen lang en tevreden vanwege hun voedingspatroon, ook dingen als sociale interactie en een reden om uit bed te komen spelen hierbij een grote rol. En het Mediterraanse voedingspatroon, vermomd als dieet, bevat ook kenmerken van een bredere way of living, onder andere door de sterke familietraditie.

Het Pioppi-dieet en/ of voordelige elementen eruit zijn uiteraard prima in te passen binnen jouw persoonlijke leefstijlplan. Nogmaals: niets zo persoonlijk als je gezondheid.

Ik zeg: Hakocobana! Klinkt niet alleen heerlijk exotisch, maar helpt je te herinneren aan je hart, je koppie, contact, balans & nabijheid.

* Geestig weetje: Ancel Keyes, de eerste wetenschapper die het Mediterrane dieet koppelde aan gezondheidsvoordelen, woonde 30 jaar in Pioppi. Hij legde hier de basis voor de huidige voedingspiramide. Keys was ook de belangrijkste man achter de cholesterolhypothese, de opvatting dat verzadigd vet hartziekten veroorzaakt. En laat Malhotra - de bedenker van het Pioppi-dieet -- nou net één van de ferventste bestrijders van die hypothese zijn.

Meer berichten...

Blog

Leefstijlcoach

Wat is dat nou eigenlijk? Iedereen lijkt tegenwoordig leefstijl- lifestyle- of lifecoach. Er heerst veel verwarring rondom het vak. Helaas is leefstijlcoach (nog) geen beschermde

Lees verder
INKsta

Hygge

“We do not remember days, we remember moments.” — Cesare Pavese Herfst betekent voor mij de legitieme start van het Hygge-seizoen; de Deense variant van

Lees verder
INKsta

Dierendag

“Animals are one of the most beautiful gifts we have.” — Alyssa Milano Fijne Dierendag! Dieren maken gelukkig en tonen ons wat échte liefde is.

Lees verder
Recept

Spruitjes

“Brussels sprouts are really quite versatile.” — Yotam Ottolenghi Lang waren spruitjes niet alleen de schrik van de meeste kinderen, maar ook van mijzelf. Tot

Lees verder
INKsta

Bloemen

“The earth laughs in flowers.” — Ralph Waldo Emerson Sinds mijn verjaardag staat mijn woonkamer vol met bloemen. Vandaag merkte ik weer hoe fijn ik

Lees verder
INKsta

Hert

“Everything pales in comparison to deer.” — Bill Vaughan In mijn vorige leven was ik onderzoeker – en stiekem nog steeds – dus besloot ik

Lees verder
Quote

Zelfvertrouwen

Deze quote van Pippi slaat de spijker op z’n kop als het om verandering van leefstijlgedrag gaat. Een hele belangrijke factor hierbij is namelijk je

Lees verder
INKsta

Mindfulness

“The real meditation is how you live your life.” — Jon Kabat-Zinn Zweverig en alleen voor geitenwollies? Grote misvatting! Wetenschap bewijst dat het goed is

Lees verder
Recept

Biet

“The beet is the most intense of vegetables.” – Tom Robbins Een waar wonderknolletje! Zo werd het in de Oudheid gebruikt als afrodisiacum, voel je

Lees verder
INKsta

Boek

“A children’s story that can only be enjoyed by children is not a good children’s story in the slightest.” — C.S. Lewis Een gezonde leefstijl alleen

Lees verder
INKsta

Museum

“Art opens the closets, airs out the cellars and attics. It brings healing” — Julia Cameron Musea, stoffig en saai en alleen voor nerdy fossielen?

Lees verder